Witamina C

Witamina C zwana też kwasem askorbinowym jest pochodną glukozy. To witamina rozpuszczalna w wodzie, nietrwała - wrażliwa na działanie tlenu i wysokich temperatur. Wszelkie suszenie, solenie czy stosowanie środków do konserwowania przetworów niszczą witaminę C. Odkrycie wpływu witaminy C na człowieka powiązane było z chorobą dotykającą marynarzy - szkorbutem. Dieta marynarzy podczas rejsów pozbawiona była świeżych warzyw i owoców (źródeł witaminy C), co prowadziło do choroby, dopiero uzupełnienie jej o kwaszoną kapustę i owoce cytrusowe (bogate w witaminę C) poprawiły sytuację.

Symbole do oznaczania związków kwasu askrobiowego stosowanego w przemyśle spożywczym jako przeciwutleniacza.

  • E300 – kwas askorbinowy
  • E301 – askorbinian sodu
  • E302 – askorbinian wapnia
  • E303 – askorbinian potasu
  • E304 – estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego
Struktura kwasu askrobiowego

Struktura kwasu askrobiowego - witamina C, Źródło: Wikipedia

Funkcje witaminy C

  • zwiększa odporność organizmu (mniejsze ryzyko przeziębień i krótszy czas ich trwania),
  • wpływa na wytwarzanie i zachowanie kolagenu (służy do produkcji tkanki łącznej),
  • przyspiesza gojenie ran i zrastanie kości,
  • hamuje tworzenie się sińców, powstawanie krwotoków czy krwawienia z dziąseł,
  • odpowiada za sprawne funkcjonowanie układu krwionośnego i serca, obniża ciśnienie krwi,
  • chroni przed miażdżycą i odkładaniem się cholesterolu,
  • poprawia przyswajalność żelaza, uczestniczy w regeneracji witaminy E,
  • działa jako przeciwutleniacz (wychwytuje wolne rodniki),
  • chroni organizm przed zmianami nowotworowymi.

Niedobór witaminy C

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym z brakiem witaminy C w organizmie jest szkorbut. Ze szkorbutem wiążą się zaburzenia w pracy układu krwionośnego, samoistne krwawienia, uszkodzenia naczyń krwionośnych, obrzęk i krwawienie z dziąseł. Możliwe jest również wypadanie zębów. Ostatecznie może on prowadzić do śmierci.

Na szczęście szkorbut związany jest z długotrwałym (około 70 dniowym) brakiem witaminy C w organizmie. Co jest raczej niemożliwe przy stałym dostępie do pokarmu w tym warzyw i owoców. Inne zaburzenia związane z brakiem witaminy C to:

  • zaburzenia w produkcji kolagenu, co przekłada się na wolniejsze gojenie się ran,
  • zmniejszona odporność na infekcje (częstsze i dłuższe przeziębienia),
  • bóle mięśniowe i stawowe, zmęczenie, apatia, brak apetytu, schorzenia żołądka i zapalenie błony śluzowej.

Nadmiar witaminy C

Witamina C nie jest toksyczna, jednak jej nadmiar może prowadzić do powstawania kamieni nerkowych. Może też wywołać dolegliwości żołądkowe, nudności i wymioty, biegunkę czy wysypkę na skórze. Najczęściej jednak nadmiar witaminy C wydalany jest z moczem.

Źródła witamy C

Dzienna dawka witaminy C to: 70 [mg]. Zawartość witaminy C w poszczególnych produktach (na 100g produktu) w [mg]:

Produkty[mg]
Czarna porzeczka185
Czerwona papryka144
Brukselka94
Zielona papryka91
Kalafior69
Szpinak68
Truskawki66
Kapusta czerwona54
Cytryny50
Pomarańcze49
Pomidory23
Kapusta kwaszona16
Produkty o niskiej zawartości[mg]
Jabłka9
Ogórki8
Cebula6
Gruszki5
Śliwki5

Ciekawostki

  • większe zapotrzebowanie na witaminę C występuje u osób starszych, osób palących, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz stosujących środki antykoncepcyjne,
  • wysoka dawka witaminy C może spowodować sfałszowanie wyników badań laboratoryjnych: krew, mocz, hemoglobina, poziom cukru we krwi,
  • witamina C niszczona jest przez tlenek węgla, który zawarty jest w zanieczyszczonym miejskim powietrzu.