Witamina D

Ludzki organizm syntezuje witaminę D pod wpływem światła słonecznego. Jest to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, a co za tym idzie może być magazynowana w ludzkim organizmie i niezwykle rzadko pojawiają się jej niedobory. Wpływa głównie na działania fizjologiczne: gospodarka wapniowo - fosforanowa, prawidłowa struktura i funkcje kośćca. Witamina D występuje w dwóch postaciach: D2 - występuje w drożdżach i organizmach roślinnych i D3 - w organizmach zwierzęcych.

Funkcje witaminy D

  • wpływa na mineralizację kości i funkcjonowanie układu kostnego,
  • decydując o właściwym stanie kostek ucha wewnętrznego,
  • działa na komórki szpiku kostnego,
  • odpowiada za gęstość i stan uzębienia,
  • reguluje gospodarkę wapniowo - fosfornową,
  • reguluje wydzielanie insuliny i wpływa na poziom cukru we krwi,
  • wspomaga system immunologiczny,
  • działa przeciwbakteryjnie,
  • zapobiega powstawaniu nowotworów – okrężnicy, piersi, prostaty, chłoniak nieziarniczy,
  • korzystnie wpływa na układ nerwowy, skurcze mięśni i serca.

Niedobór witaminy D

Niedobór witaminy D w organizmie może być spowodowany zbyt niskim jej spożyciem połączonym z małą ekspozycją na działanie promieni słonecznych (UVB). Skutki niedoboru witaminy D w organizmie to:

  • ogólne osłabienie organizmu i zmniejszenie odporności,
  • osłabienie i wypadanie zębów,
  • stany zapalne skóry,
  • zapalenie spojówek,
  • wzrost ryzyka powstania komórek nowotworowych,
  • dysfunkcje układu nerwowego i mięśniowego,
  • u dzieci i niemowląt powoduje krzywicę,
  • u osób dorosłych oraz kobiet w ciąży i karmiących może prowadzić do odwapnienia i rozmiękczenia kości,
  • u osób w podeszłym wieku przyczynia się do powstania osteoporozy,

Nadmiar witaminy D

Witamina D nie należy do witamin toksycznych dlatego rzadko mamy doczynienia z hiperwitaminozą. Do przedawkowania witaminy D dochodzi przy przekroczeniu 50 tys. IU na dobę, wtedy mogą się pojawić objawy typu:

  • bóle głowy, brzucha, oczu,
  • bóle szczęk, stawów i mięśni,
  • osłabienie i szybkie męczenie się,
  • nudności i wymioty, brak apetytu oraz utrata wagi ciała,
  • biegunka, wzmożone oddawanie moczu,
  • u dzieci opóźnienia w rozwoju psychomotorycznym.

Źródła witamy D

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę D to dla dorosłych 5 µg, dla dzieci i kobiet w ciąży oraz karmiących 10 µg gdzie 1 µg to około 40 IU (j.m.).

Tabela: Zawartość witaminy D w poszczególnych produktach (na 100g / 100 ml produktu) w [µg] i [IU]:

Produkt[µg][IU]
Śledź251 000
Makrela24960
Łosoś12480
Tuńczyk6240
Żółtko jajka1,454
Ser żółtydo 0,8do 30
Pokarm kobiecydo 0,2do 8

Informacja dodatkowa: niektóre produkty spożywcze są specjalnie wzbogacane o witaminę D stąd mogą w nich występować wyższe dawki niż normalnie. W Polsce witaminę D (także witaminę A) dodaje się do margaryny.